Chế độ theo dõi người bệnh tăng huyết áp?

- Tăng huyết áp được coi là kẻ giết người thầm lặng bởi vì ngoài triệu chứng tăng huyết áp người bệnh không có các triệu chứng nào khác. Chỉ có theo dõi huyết áp thường xuyên mới cơ thể phát hiện sớm bệnh tăng huyết áp. Tăng huyết áp gây nhiều biến chứng nguy hiểm ở các cơ quan như mắt, tim, não, thận dẫn đến tử vong hoặc tàn phế làm giảm khả năng lao động.

- Để chăm sóc người bệnh tăng huyết áp chúng ta phải biến một số các dấu hiệu cần để theo dõi như:

Đối với những người chưa phát hiện bệnh lý huyết áp trước đó chúng ta cần theo dõi các dâu hiệu như:

+Nhức đầu, chóng mặt: người bệnh thường than phiền về các triệu chứng này, nhức đầu thường xuất hiện về chiều hoặc tối, nhức đầu liên tục và uống thuốc không giảm. Bên cạnh đó, còn có các triệu chứng ù tai, giảm trí nhớ…Đây đều là các dấu hiệu của hiện tượng thiếm máu não do tăng huyết áp.

+ Thay đổi về thị lực cũng là một triệu chứng cần chú ý, thị lực kém dần một cách thầm lặng ít người để ý đến, đa số mọi người thường than phiền là mỏi mắt.

+ Ngoài ra chúng ta cũng cần chú ý một số dấu hiệu ít xuất hiện như mặt đỏ gay như đi nắng.

+ Người tăng huyết áp cũng thường hay tiểu nhiều về đêm lo lắng bồn chồn hoặc mất ngủ.

Khi có các dâu hiệu nghi ngờ bị tăng huyết áp chúng ta nên đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra huyết áp và tư vấn.

Đối với những người đã mắc bệnh tăng huyết áp thì việc theo dõi cũng rất quan trọng. Chúng ta cần có những hiểu biết đúng đắn trong việc theo dõi thể trạng cũng như mức huyết áp của người bệnh để phát hiện sớm tình trạng tăng huyết áp đột ngột có khả năng dẫn đến đột  quỵ, xuất huyết não…

Đau ngực thường là triệu chứng thường gặp, chúng ta cần ghi nhận lại thời điểm đau, tính chất, hướng lan.

Khó thở cũng thường gặp ở người cao huyết áp khi sung huyết ở phổi.

Nhức đầu như búa bổ, nhức đầu tại một điểm cũng là một dấu hiệu nhận biết khi huyết áp có dấu hiệu tăng cao.

Ngoài ra cần lưu ý tới tình trạng tê tại chỗ như tê đầu lưỡi, tê tay…các dấu hiệu đó cho biết huyết áp của người bệnh đang tăng cao và nguy cơ xảy ra tai biến.

Những người đã bệnh tăng huyết áp thì nên có sẵn máy đo huyết tại nhà và thường phải mang thuốc theo bên mình. Khi có các dấu hiệu như trên xảy ra chúng ta cần kiểm tra ngay lại huyết áp và dùng thuốc ngay lập tức theo đúng đơn của bác sĩ.

Một số didemr lưu ý trong việc theo dõi huyết áp tại nhà.

- Đo huyết áp sai thường do 3 nguyên nhân sau:

Thứ nhất: chuẩn bị bệnh nhân không đúng. Huyết áp chúng ta thay đổi rất nhiều theo hoạt động của cơ thể. Ví dụ như sau khi chạy bộ hay đi bộ, sau khi chơi thể thao, khi tức giận, sau khi ăn, stress, ồn ào, thậm chí sau khi uống cafe hay hút thuốc lá huyết áp cũng tăng. Do đó bước chuẩn bị trước khi đo huyết áp rất quan trọng. Trước khi đo bệnh nhân phải nằm hay ngồi nghỉ ít nhất 15 đến 30 phút, sau ăn ít nhất 30 phút, nới đo huyết áp phải yên tĩnh, ấm áp, đủ ánh sáng…chúng ta thường làm sai khâu chuẩn bị này, đang lúc tức giận, sau ăn hay đang hoạt động, thấy mệt mệt, lo sợ huyết áp cao thế là kết luận mình bị cao huyết áp, hay thấy lo lắng khi huyết áp mình tăng vọt và phải vào ngay bệnh viện để kiểm tra lại.

Thứ hai: dụng cụ đo huyết áp không chính xác hay sử dụng không đúng.

Hiện tại có rất nhiều loại máy đo huyết áp. Loại máy đo cũ nhất nhưng chính xác nhất là huyết áp kế thủy ngân, tuy nhiên ít dùng vì hơi cồng kềnh. Loại thứ hai là máy đo huyết áp đồng hồ, loại này dùng nhiều nhất và thường tại các cơ sở y tế. Ưu điểm là nhỏ gọn, khá chính xác, thông dụng, giá thành rẻ, nhưng nhược điểm là phải hướng dẫn mới sử dụng được và phải dùng ống nghe, dùng lâu kim đồng hồ bị lệch nên phải đi chỉnh lại. Loại thư bà là máy đo huyết áp điện tử, ứu điểm của loại này là nhỏ gọn, hiện đại, bất kỳ ai cũng đo được không cần phải qua hướng dẫn, do đó được chúng ta dùng tại nhà khá nhiều. Tuy nhiên nhược điểm lớn nhất của nó là quá nhạy, nên dễ làm thay đổi kết quả, chỉ cần di chuyển tay nhẹ hay gồng cơ, run tay trong khi đo cũng làm thay đổi  kết quả. Do đó kết quả không chính xác, người ta ít dùng trong bệnh viện. Hiện nay có nhiều loại máy đo điện tử: loại đo ở cánh tay, loại đo ở cổ tay…nếu chọn chúng ta nên chọn loại đo ở cánh tay, sẽ chính xác hơn.

Thứ ba: ký thuật đo không đúng. Vị trí cánh tay lúc đo huyết áp cũng rất quan trọng. Dù bệnh nhân nằm hay ngồi khi đo cánh tay phải đặt ngang tim, thấp hơn hay cao hơn cũng làm thay đổi huyết áp.

Đối với máy thủy ngân hay máy đồng hồ, cần sử dụng ống nghe nên kết hợp có khoảng trống huyết áp tâm thu nên nếu không bắt mạch trước hay không chú ý có thể không phát hiện, hay trong trường hợp hở van động mạch chủ, huyết áp tâm trương rất khó xác định.

Cũng nên chú ý tốc độ xả bóng quá nhanh làm chỉ số huyết áp không chính xác, do đó nên xả bong từ từ, 3 đến 5 mmHg mỗi giây. Như vậy, để chuẩn đoán đúng bệnh tăng huyết áp, ta cần đo huyết áp cho đúng. Tốt nhất là được nhân viên y tế đo, và hướng dẫn, huấn luyện trực tiếp cho người nhà. Bà con theo dõi huyết áp tại nhà nên lưu ý những điều trên và chọn mua máy cũng như đo huyết áp cho đúng.

Bệnh huyết áp thường gia tăng theo tuổi, do đó việc khám sức khỏe định kỳ mỗi 6 tháng hay mỗi năm, đặc biệt là cho những bà con đã có tuổi là thật sự cần thiết. Nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, điều trị toàn diện, sẽ làm giảm đáng kể tác hại của “ kẻ giết người thầm lặng” này.

Bài viết được trích trong cuốn sách “chăm sóc bệnh nhân tim mạch”

Tác giả ThS.ĐD. Trần T

hị Thuận, một giảng viên lâu năm trong ngành điều dưỡng viết! Được xuất bản bởi nhà xuất bản y học.