Hoàng liên – họ mao lương

- Đặc điểm thực vật:
Hoàng liên là loại cây thảo sống lâu năm, cao chừng 20-35cm, thân mọc thẳng, lá mọc sole, cuống dài; Phiến lá có từ 3 đến 5 lá chét, mỗi lá chét lại chia thành nhiều thủy nhỏ, mép có răng cưa. Hoa mầu trắng, quả đại có cuống thời kỳ ra hoa từ tháng 2-4 và ra quả từ tháng 3 đến tháng 6. Hoàng liên thường mọc ở vùng núi cao của Lào Cai hoặc được trồng thành nông trường ở Trung Quốc.
- Bộ phận dùng: Thân dễ
- Thành phần hóa học: Trong thân rễ hoàng liên chứa nhiều hoạt chất al-caloid, chủ yếu là berberin ngoài ra còn có coptisin, palmatin, jatrorizin, werenin magnoflorin.
- Tác dụng sinh học
+ Tác dụng hạ huyết áp, giãn động mạch. Tác dụng này là do hoạt chất, berberin dẫn đến. Ngoài ra còn tác dụng hạ sốt, lợi mật, hưng phấn tim, tử cung, khí quản, dạ dầy, ruột.
Ngoài ra berberin còn có tác dụng tăng cường công năng của bạch cầu, có tác dụng ức chế đối với nhiều loại vi khuẩn như trực khuẩn thương hàn, đại tràng, bạch hầu, ho gà, mủ xanh, lao; tụ cầu khuẩn, liên cầu khuẩn, song cầu khuẩn viêm não, song cầu khuẩn viêm phổi, ức chế virus cúm và ức chế một số nấm ngoài da.
- Công dụng:
Do có phổ kháng khuẩn khá rộng nên hoàng liên được dùng nhiều trong các trường hợp sốt cao đau đầu, căng đầu tăng huyết áp, đôi khi phát cuồng mê sảng, thường phối hợp với hoàng bá, hoàng cầm và chi tử.
Ngoài ra dùng phổ biến để trị bệnh về đường ruột, viêm đại tràng, ly (kể cả ly trực trùng và ly amip) đều tốt. Còn dùng trong các trường hợp thổ huyết, máu cam, viêm gan, viêm túi mật hoặc tiêu độc khi có mụn nhọt sang lở.
- Chú ý: Để chữa các bệnh viêm nhiễm phía trên cơ thể như viêm miệng, lưỡi, mắt; y học cổ truyền thường chích hoàng liên với rượu. Hoàng liên có vị rất đắng nên cũng không nên dùng liều cao với thời gian quá dài sẽ ảnh hưởng đến việc ăn uống, kém cảm giác ngon cơm.

Nguồn tin từ: PGS.TS.Phạm Xuân Sinh