Cây ba kích

Có tên khoa học Morinda officinalis How. Thuộc họ Cà phê Rubiaceae. Còn có tên Ba kích thiên, Bất điêu thảo (Nhật Hoa tử bản thảo), Ba cức, Diệp liễu thảo, Đan điền lâm vũ, Lão thử thích căn, Nữ bản (Hòa Hán dược khảo)…

- Cây thảo, sống lâu năm, leo bằng thân quấn. Thân non màu tím, có lông, phía sau nhẵn. Cành non, có cạnh. Lá mọc đối, hình mác hoặc bầu dục, thuôn nhọn, cứng, dài 6-14cm, rộng 2,5-6cm, lúc non màu xanh lục, khi già màu trắng mốc. Lá kèm mỏng ôm sát thân. Hoa nhỏ, lúc non màu trắng, sau hơi vàng, tập trung thành tán ở đầu cành, dài 0,13-1,5cm, đài hoa hình chén hoặc hình ống gồm những lá đài nhỏ phát triển không đều. Tràng hoa dính liền ở phía dưới thành ống ngăn. Quả hình cầu, khi chín màu đỏ, mang dài còn lại ở đỉnh. Mùa hoa: tháng 5-6, mùa quả: 7-10.

- Rễ làm thuốc dùng dưới dạng khô, được cắt thành từng đoạn ngắn, dài trên 5cm, đường kính khoảng 5mm, có nhiều chỗ đứt để lộ ra lõi nhỏ bên trong. Vỏ ngoài màu nâu nhạt hoặc hồng nhạt, có vân dọc.  Bên trong là thịt màu hồng hoặc tím, vị hơi ngọt.

- Theo Đông y: Ba kích có vị cay, hơi ấm, không độc, quy khinh Tỳ và Thận, Can…Có tác dụng cường gân cốt, an ngũ tạng, bổ trung, tăng chí, ích khí (Bản kinh).

- Thường dùng chữa thận dương hư suy với các chứng liệt dương, huyết áp thấp và chứng phong, thủy thũng, ngũ lão, thất thương, phong khí, cước khí, nam giới bị mộng tinh, dị tinh, đầu mặt bị trúng phong, ho suyễn, chóng mặt, tiêu chảy…

- Liều dùng: 6-12g dạng thuốc thang. Có thể ngâm rượu hoặc nấu thành cao, làm thành hoàn, tán…

Ứng dụng chữa bệnh huyết áp thấp:

+ Ba kích 12g, đỗ trọng 12g, nhân sâm 10g, linh chi 10g, hoàng kỳ chích 20g, cam thảo 4g. Sắc uống ngày một thang, chia 2-3 lần uống trong ngày.

+ Ba kích 12g, đỗ trọng 12g, hoàng kỳ 16g, mạch môn 12g, thiên môn 10g, nhân sâm 10g, cam thỏa 4g. Sắc uống ngày một thang, chia 2-3 lần uống trong ngày.

+ Ba kích thiên 12g, bá tử nhân 12g, bổ cốt chỉ 10g, câu kỷ tử 10g, lộc nhung 12g, ngũ vị tử 4g, nhục thung dung 12g, sơn thù du 10g. Sắc uống ngày một thang, chia 2-3 lần uống trong ngày (Trung Quốc dược học đại từ điển). Chữa huyết áp thấp kèm liệt dương.

Nguồn tin từ: Thầy thuốc, bác sĩ quân y ưu tú Quách Tuấn Vinh!