Ngưu tất?

- Đặc điểm thực vật: Cây thuộc thảo, thân mảnh, hơi vuông. Là mọc đối dài 5-12cm, rộng 2-4cm phiến lá nguyên. Hoa mọc thành bông ở đầu cành, hoặc kẽ lá; hoa mọc hướng lên phía trên, nhưng khi thành quả hướng quoay xuống dưới. Quả nang, lá bắc còn sót lại tạo thành các mũi nhọn. Ngưu tất được trồng ở nhiều nơi để làm thuốc.

- Bộ phận dùng: Rễ

- Thành phần hóa học: Trong rễ ngưu tất có saponin tritecpenic, phần genin là acid oleanolic. Ngoài ra còn có ecdysteron, inokosteron, các chất đường galactose, rhamnose, glu-cose và muối kali.

- Tác dụng sinh học

+ Ngưu tất có tác dụng hạ huyết áp với động vật đã gây mê.

+ Hạ cholesterol trong máu.

+ Tác dụng lợi tiểu, làm giảm sức co bóp của tim ếch cô lập, ức chế co bóp của tá tràng.

+ Có ảnh hường đến sức co bóp của tử cung một số động vật thí nghiệm; song không ổn định.

- Công dụng: dùng ngưu tất để chữa bệnh tăng huyết áp phối hợp với tang ký sinh, hoa hòe, cầu đẳng thiên ma. Ngưu tất còn được dùng để hạ cholesterol máu trên lâm sàng; trên 65% số bệnh nhân có cholesterol máu cao đều có tác dụng giảm tốt. Ngưu tất còn có tác dụng làm giảm tỷ lệ lipoprotein máu ở 82% số bệnh nhân có tỷ lệ lipoprotein máu cao. Ngưu tất còn được dùng để trị các bệnh đau khớp các khớp lớn bị viêm như khớp gối, khớp khuỷu tay và các khớp khác đều có hiệu quả.

- Chú ý: Cần phân biệt ngưu tất với cây cỏ xước hay còn gọi là ngưu tất nam, cây này mọc hoang ở nhiều nơi, có hình dáng giống ngưu tất, song rễ nhỏ hơn, nhân dân cũng dùng rễ cây này, đôi khi cả cây để chữa phong thấp đau nhức xương cốt; có thể dùng rễ cây này để chữa bệnh bạch hầu bằng cách lấy rễ ngâm vào rượu; dùng rượu này nhỏ trực tiếp vào những màng giả tạo ra khi bệnh bạch hầu ở họng.

Nguồn tin từ: PGS.TS. Phạm Xuân Sinh