Phòng ngừa đột tử do bệnh tim?

- Ở một nước đang phát triển và nước ta hiện nay, đột tử cũng là một vấn đề đang được quan tâm. Đột tử là tên gọi chung cho những trường hợp chết nhanh chóng, là những cái chết đột ngột không do chấn thương của các nguyên nhân tự nhiên, xảy ra trong vòng một giờ sau khi các triệu chứng mới xuất hiện, cái chết không dự đoán được (đau ngực, nghẹt thở, mệt lả, đau đầu dữ dội…).

- Hàng năm có khoản 50.000 trường hợp đột tử tại Pháp và 40.000 trường hợp tại Mỹ. Đột tử thường liên quan chặt chẽ đến bệnh lý tim mạch như nhồi máu cơ tim, bệnh van tim, bệnh cơ tim, bệnh cao huyết áp và rối loạn nhịp tim nguyên phát. Trong số những bệnh nhân đột tử do tim, có đến 75% số người có bệnh động mạch vành và 25% có bệnh cơ tim hay bệnh van tim khác. Theo nhiều công trình nghiên cứu đã được công bố cho thấy, yếu tố nguyên phát đưa đến đột tử nhất là nhịp nhanh thất ở bệnh nhân có bệnh lý tim mạch. Nguyên nhân gây đột tử nhiều nhất là các bệnh tim mạch- đó là các trường hợp dưới đây:

+ Suy tim: bất kỳ các nguyên do gì, có người cho bệnh van tim, bệnh cơ tim…thì những người có bệnh suy tim có tỷ lệ đột tử cao hơn những người chưa bị suy tim.

+ Loạn nhịp tim: các loại nhịp phức tạp như các cơn nhanh kịch phát thất, xoắn đĩnh, ngoại tâm thu thất nhiều ổ, nhịp chậm, Bloc nhĩ- thất…đều dễ đưa đến đột tử.

+ Tăng huyết áp, với các biến chứng như dầy thất trái, bóc tách động mạch chủ, tai biến mạch máu não cũng là yếu tố gây đột tử, còn nhồi máu cơ tim gây đột tử cao gấp 10 lần người bình thường. Nhất là nhồi máu cơ tim có diện tích rộng, nhồi máu cơ tim có suy tim nhồi máu cơ tim tái phát nhiều lần.

- Năm 1992, J.Bruganda và R.Bruganda báo các một số trường hợp chết có biểu hiện trên điện tim như: “Tắc nghẽn bó His phải và ST chênh lên ở đạo trình trước tim V1, V2, V3”. Về mặt lâm sàng ngất hoặc chết đột tử ở các trường hợp này thường do các cơn nhanh kịch phát trên thất gây nên. Cơn xẩy ra đột ngột không có triệu chứng báo trước, thường xuất hiện ban đêm khi bệnh nhân ngủ có thể gây tử vong mà trên thế giới lâu nay vẫn gọi là “các trường hợp chết bất ngờ trong đêm” mà ngày nay gọi là “hội chứng Bruganda”.

- Hội chứng Brugada có thể gặp mọi nơi trên thế giới, tuy nhiên tỷ lệ này khá cao ở châu Âu và Đông Nam á. Ở thái Lan và Lào có 4-10 ca tử vong trên 10.000 dân là do hội chứng này và nó chính cũng là nguyên nhân chết thường gặp ở những thanh niên khỏe mạnh. Khoảng trên 50% số đột tử hàng năm ở người có trái tim khỏe mạnh là do hội chứng Brugada gây lên. Đột tử xảy ra trong đêm khi bệnh nhân ngủ vì vậy nó được đặt tên là “bệnh chết trong giấc ngủ” (tiếng Thái Lan gọi là Lai Tai, tiếng Philippin: Bangunget, tiếng Nhật: Pokkuri). Hội chứng Brugada mang tính di truyền và người ta phát hiện gần 60% số bệnh nhân bị đột tử cũng có người trong gia đình chết bất ngờ hoặc có dấu hiệu hình trên điện tim đồ.

- Có nhiều nghiên cứu về giả thuyết và nguyên nhân của hội chứng Brugada …Người ta cho rằng người bị hội chứng này có rối loạn về gen nên những biến dị về cầu trúc điện sinh lý học của tim gây các hoạt động hỗn loạn  và các cơn tim nhanh kịch phát thất dẫn đến rung thất và đột tử.

- Để ngăn ngừa chết đột tử, ta nên điều trị dự phòng nhịp tim, bằng các loại thuốc  chẹn bê ta giao cảm, amiodaron tuy tác dụng không cao nhưng là phương pháp giúp người bệnh tích cực phòng ngừa diễn biến xấu. Điều trị bệnh tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực, bệnh mạch vành bằng cách đến khám và chữa bệnh tại các phòng khám và có lời khuyên của thầy thuốc cho ta trong việc điều trị thuốc hàng ngày, ăn uống, tập tành và nghỉ ngơi và cũng kịp thời phát hiện cho ta những nguy cơ đột biến xảy ra.

Nguồn tin từ: Máy đo huyết áp

Tác giả: TS.BS.Nguyễn Thị Chính “Chủ nhiệm khoa tim mạch-bệnh viện Hữu Nghị”