Chết đột ngột, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa?

- Đột tử là tên dùng cho những trường hợp chết nhanh hoặc sống, không dự đoán được trước.

- Theo nhiều nhà lâm sàng học, tất cả cái chết xảy ra trong vòng một giờ đồng hồ kể từ khi có dấu hiệu đầu tiên như đau ngực, ngạt thở, mệt lả v.v…đều xếp vào dạng đột tử.

- Có thể gây đột tử khá phức tạp, nhưng tựu trung lại thì chết có nghĩa là tim ngừng đập, phổi ngừng thở và bất kể yếu tố nào gây ra các hiện tượng đó đều có thể gây đột tử.

- Có nhiều nguyên nhân dẫn đến đột tử, nhưng có thể nêu lên một số trường hợp điển hình sau đây:

+ Do các bệnh tim mạch, như nhồi máu cơ tim, bệnh van tim, bệnh cơ tim và cao huyết áp…

+ Các bệnh này dễ gây suy tim, gây loạn nhịp tim v.v…Đây là những tiền đề dẫn đến đột tử. Trên thực tế đây cũng là nguyên nhân gây đột tử cao nhất trong số các nguyên nhân khác.

+ Do bệnh phổi mạn tính, do hen phế quản ác tính dẫn đến suy hô hấp cấp tính.

- Do tổn thương trung khu hô hấp, ở tim và ở não.

- Do phản ứng quá mức của cơ thể (như phản xạ thần kinh phế vị…)…

- Do rối loạn nặng nề thể dịch (như mất máu nặng, rối loạn điện giải nặng, kiềm huyết) v.v…

Phân tích những nguyên nhân gây đột tử thì thấy phần nhiều là do các bệnh về tim mạch. Điều đáng chú ý những người có nguy cơ gây đột tử phần nhiều là người đã hoặc đang bị nhồi máu cơ tim. Thực tế cho thấy nhừng người bị nhồi máu cơ tim có tỷ lệ đột tử cao gấp 10 lần người bình thường. Ngay nhồi máu cơ tim cũng có nhiều loại như nhồi máu ở tim diện rộng, nhồi máu cơ tim có loạn nhịp tim, suy tim, hoặc máu nhồi cơ tim tái phát nhiều lần, thì khả năng đột tử cao hơn những trường hợp khác.

Còn đối với bệnh suy tim dù do bất kỳ nguyên nhân gì, bệnh van tim hay bệnh về cơ tim v.v…thì những người bị suy tim bao giờ cũng có tỷ lệ đột tử cao hơn những người chưa bị suy tim.

- Riêng đối với bệnh nhân loạn nhịp tim cho thấy: các loạn nhịp phức tạp như các cơn tim nhanh kịch phát thất; xoắn đỉnh; ngoại tâm thu thất nhiều ổ; nhịp chậm do bloc nhĩ thất v.v…cũng đều dễ dẫn đến đột tử.

- Các bệnh nhân cao huyết áp với các biến chứng như: dầy thất trái, bóc tách động mạch chủ, tai biến mạch máu não, cũng là những nguyên nhân dẫn đến đột tử.

- Vậy chúng ta có thể đề phòng bệnh đột tử được không?

Cho đến nay chưa ai có thể khẳng định chắc chắn rằng bệnh nhân suy tim hay nhồi máu cơ tim sẽ chết vào lúc nào. Do vậy việc đề phòng đột tử chủ yếu dựa vào việc điều trị những nguyên nhân có thể gây đột tử, cũng như trước đó, thầy thuốc tim mạch phải đánh giá được nguy cơ đột tử có nhiều hay ít khả năng đối với từng bệnh nhân.

Đối với những bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim thì điều quan trọng là phải làm siêu âm tim để đánh giá chức năng của tim, cũng như cần ghi điện tâm đồ trong suốt 24h để phân tích các loạn nhịp và các cơn thiếu máu có tim đồng thời cần ghi được điện thế châm (late poterial). Nếu cả 3 yếu tố trên cho thấy đều có dấu hiệu bất thường thì có thể phán đoán được khả năng đột tử cao. Trường hợp này cần được theo dõi chặt chẽ và có cách điều trị, thích hợp. Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy nên dùng thuốc chẹn beta giao cảm (Propranolol) thì dù có nhồi máu cơ tim cũng có thể làm giảm được tỷ lệ đột tử.

Với các ca khác cũng vậy, nếu được điều trị suy tim và theo dõi chặt chẽ một khi được chẩn đoán rõ, cũng như điều trị kịp thời các cơn cao huyết áp , các loại loạn nhịp tim phức tạp, thì cũng có thể ngăn ngừa đột tử xảy ra.

Tóm lại, bất cứ ai cũng có thể bị đột tử nếu như bản thân không biết mình có bệnh gì không và nếu có thì phải được theo dõi, điều trị ra sao.

Sự hiểu biết những kiến thức cơ bản về sức khỏe, về y học, cộng với sự giúp đỡ, chỉ dẫn của thầy thuốc chuyên khoa là “vũ khí” giúp chúng ta phòng bệnh có hiệu quả, trong đó có bệnh  hiểm nghèo dễ gây ra đột tử.

Nguồn tin từ: Máy đo huyết áp

Tác giả: TS.BS.Nguyễn Thị Chính “Chủ nhiệm khoa tim mạch-bệnh viện Hữu Nghị”