Một số thông tin cần biết về bệnh mạch vành?

+ Bệnh mạch vành hay còn gọi là bệnh tim thiếu máu cục bộ.

+ Mạch vành là mạch máu nuôi tim. Gồm hai nhánh là mạch vành phải và trái.

+ Nhánh mạch vành là nhánh hay bị bệnh nhất. Nguyên nhân thường là do xơ mỡ, làm động mạch vành bị hẹp lại, gây thiếu máu nuôi cơ tim, thiếu oxy và chất dinh dưỡng nuôi tim. Khi tim phải làm việc nhiều như khi vận động, gắng sức, cơ tim sẽ thiếu oxy nhiều hơn. Tế bào cơ tim khi thiếu oxy sẽ gây ra cảm giác đau ngực.

+ Bệnh mạch vành mạn tính: Thiếu máu cơ tim hay bệnh đau thắt ngực mạn tính, đau thắt ngực ổn định.

+ Bệnh đặc trưng bởi triệu chứng đau ngực. Cơn đau ngực thường xảy ra khi bệnh nhân gắng sức như chạy bộ, đi bộ xa, thể thao quá mức, lên cầu thang, khiêng hay mang vật nặng, tức giận, buồn rầu, gặp lạnh…Đau ngực với tính chất như đè nặng, bóp nghẹt hay đôi khi chỉ là cảm giác khó chịu, nghẹn nghẹn vùng giữa ngực sau xương ức hoặc trước tim.

+ Đau có thể lan lên hàm dưới trái, vai trái, bờ trong cánh tay trái. Thời gian kéo dài khoảng 5 đến 20 phút. (Bà con mình cần chú ý triệu chứng nhói ngực kéo dài chỉ vài giây không phải là triệu chứng của bệnh mạch vành). Đau thường giảm khi nghỉ ngơi, ngậm thuốc nitrat dưới lưỡi.

+ Cơn đau thường không xảy ra nếu gắng sức ít hơn một “ngưỡng cho phép” nhất định, cứ vượt qua ngưỡng đó thì lại bị đau, và mỗi bệnh nhân thường biết rất rõ. Ví dụ như cứ đi lên cầu thang 3 lần thì bị đau ngực, nên nếu lên hai lầu rồi dừng lại nghỉ thì không bị đau. Hay đi bộ 200m thì bị đau, nên đi 150m rồi dừng lại nghỉ thì không bị đau. Ngưỡng gắng sức cho phép này thường khá ổn định trong nhiều năm, nên cũng gọi là đau thắt ngực mạn tính.

+ Điều khó khăn là có một số bệnh nhân bị bệnh thiếu máu cơ tim nhưng không có triệu chứng đau ngực, người ta gọi đó là “thiếu máu cơ tim thầm lặng”. Do đó, nếu bà con mình đã có tuổi, có những bệnh kèm theo như tăng huyết áp hay đái tháo đường, tăng mỡ máu, xơ mỡ động mạch thì nên đi khám bác sĩ để chuẩn đoán và điều trị kịp thời, phòng ngừa bị thiếu máu cơ tim nặng hay nhồi máu cơ tim.

+ Bệnh động mạch vành cấp tính: còn gọi là hội chứng vành cấp, bao gồm nhồi máu cơ tim và đau thắt ngực không ổn định.

+ Bệnh là sự tiến triển đột ngột nặng lên của bệnh đau thắt ngực ổn định. Thường là do mảng xơ mỡ bị bong ra, hình thành cục máu đông bít tắc hoàng toàn hay gần hoàn toàn lòng động mạch vành, không cho máu tới nuôi cơ tim nữa. Cơ tim thiếu máu tới nuôi sẽ chết, gọi là hoại tử có tim.

+ Bệnh xảy ra đột ngột cấp tính giống như tên gọi củ nó. Đau thắt ngực xảy ra đột ngột khi đang nghỉ ngơi hay khi gắng sức nhẹ. Tính chất giống như cơn đau thắt ngực ổn định nhưng dữ dội hơn, như dao đâm, như bóp nghẹt, như bị đè nặng, thường kèm và mồ hôi nhiều, khó thở. Cơn đau kéo dài lâu hơn 30 phút, có thể nhiều giờ, đau không giảm khi nghỉ ngơi và ngậm thuốc nitrat dưới lưỡi.

+ Khi bị những triệu chứng nêu trên phải lập tức gọi xe câp cứu hoặc phải đưa ngay vào bệnh viện gần nhất để được cứu chữa kịp thời, vì tử vong cao nhất là trong những giờ đầu tiên và những ngày đầu tiên của bệnh. Hơn nữa, nếu đưa vào bệnh viện kịp thời khi cơ tim chưa bị hoại tử, bằng thuốc hay bằng phương pháp nong mạch vành, có thể làm thông chổ tắc nghẹn, giúp máu tới nuôi cơ tim trở lại, cứu sống hoặc làm giảm độ lớn vùng cơ tim bị hoại tử.

+ Yếu tố nguy cơ bệnh mạch vành: Là những yếu tố làm tăng khả năng bị bệnh, bao gồm

Tăng huyết áp

Đái thòa đường (tiểu đường)

Hút thuốc lá

Béo phì

Rối loạn lipid máu (mỡ máu)

Ít vận động

Gia đình có người bị bệnh tim mạch

Lớn tuổi, nam lớn hơn 65 tuổi; nữ tuổi mạn kinh

Nam giới

Tăng huyết áp là một yếu tố nguy cơ cao của bệnh mạch vành. Tăng huyết áp làm tăng quá trình xơ mỡ động mạch, làm cho bệnh nặng thêm và có thể làm bong tróc mảng xơ mỡ và gây nhồi máu cơ tim.

+ Đái tháo đường (bà con ta hay gọi là tiểu đo tiểu đường ) thường gây xơ mỡ dẫn đến hẹp rất nhiều động mạch, trong đó có cả mạch vành, hẹp rất nhiều nhánh, nhiều đoạn, do đó rất khó điều trị. Hơn nữa, đái tháo đường ảnh hưởng rất nhiều cơ quan, như thận, mắt, thần kinh, mạch máu…Cách phòng ngừa tốt nhất là kiểm soát tốt đường huyết bằng thuốc uống, thuốc tiêm, chế độ ăn uống, thể dục, khám bệnh và theo dõi đường huyết thường xuyên.

+ Hút thuốc là. Chúng ta đã nói rất nhiều về thuốc lá. Mỗi ngày người ta lại tìm ra môt tác hại mới của thuốc lá nhưng việc cấm thuốc lá vẫn chưa thể thực hiện được. Thuốc lá không chỉ gây ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính mà còn gây bệnh mạch vành, tăng huyết áp, xơ mỡ động mạch. Hút thuốc không chỉ ảnh hưởng đến người hút mà còn ảnh hưởng đến mọi người xung quanh, còn được gọi là “hút thuốc là thụ động”, bởi vì khói thuốc là từ điếu thuốc đang cháy bay ra và mọi người xung quanh hít vào còn độc hơn là người hút trực tiếp qua đầu lọc.

Bài viết được trích trong cuốn sách “chăm sóc bệnh nhân tim mạch”

 Tác giả ThS.ĐD. Trần Thị Thuận, một giảng viên lâu năm trong ngành điều dưỡng viết! Được xuất bản bởi nhà xuất bản y học.